Mantelzorg is onmisbaar voor onze samenleving. Ook in Oost-Nederland combineren veel mensen de zorg voor een naaste met hun werk. Op de Dag van de Mantelzorg staan we stil bij hun inzet én bij de rol die werkgevers kunnen spelen om werk en mantelzorg goed in balans te houden.
In Oost-Nederland is 16,4% van de volwassen inwoners mantelzorger. Dat is meer dan het landelijke aandeel van 12,7%. Gemiddeld besteden mantelzorgers ruim tien uur per week aan de zorg voor een naaste. Landelijk is dat 13,2 uur. Ook ervaart 19,8% van de mantelzorgers in Oost-Nederland de zorg als zwaar belastend, tegenover 18,1% in Nederland. Zowel in Oost-Nederland als landelijk combineert ongeveer 1 op de 8 werkenden een baan met mantelzorg
Ook de groep mantelzorgers is divers. Volgens de regionale cijfers is 61% vrouw en 39% man. Mantelzorg komt bovendien voor in verschillende leeftijdsgroepen: van jongvolwassenen die voor een naaste zorgen tot mensen die op latere leeftijd mantelzorg verlenen.
Wanneer de balans onder druk komt te staan
Binnen zorg en welzijn vraagt mantelzorg extra aandacht. Eén op de vijf medewerkers in de sector is zelf mantelzorger en besteedt hier gemiddeld acht uur per week aan. De combinatie van werk en mantelzorg hoeft niet direct tot problemen te leiden. Veel mantelzorgers combineren beide zonder grote problemen en ervaren de zorg voor een naaste juist als waardevol en betekenisvol. Wanneer de zorg thuis intensiever wordt of langer duurt dan verwacht, kan de balans echter onder druk komen te staan. Dit kan leiden tot overbelasting, een hoger risico op verzuim, minder uren werken of uiteindelijk uitstroom. Juist in zorg en welzijn, waar medewerkers hard nodig zijn, is het daarom belangrijk om mantelzorg mee te nemen in het beleid rond duurzame inzetbaarheid en goed werkgeverschap.
De opgave wordt groter
Die aandacht wordt de komende jaren steeds belangrijker. Oost-Nederland vergrijst. Het aandeel 65-plussers stijgt van 21% nu naar 28% in 2040. Tegelijkertijd blijven mensen langer zelfstandig thuis wonen. Hierdoor wordt vaker een beroep gedaan op partners, familieleden en andere naasten. Ook medewerkers in zorg en welzijn krijgen hier steeds vaker mee te maken. Voor werkgevers ligt hier een belangrijke kans.
Wat kun je als werkgever doen?
Voor werkgevers ligt er een belangrijke kans om medewerkers te ondersteunen bij het combineren van werk en mantelzorg. Een mantelzorgvriendelijke werkomgeving helpt medewerkers om werk en zorg beter te combineren, vermindert verzuim en draagt bij aan duurzame inzetbaarheid. Door het gesprek te voeren en maatwerk te bieden, kunnen werkgevers het verschil maken. Vier concrete aanbevelingen:
- Maak mantelzorg bespreekbaar
Creëer een open cultuur waarin medewerkers zich vrij voelen om aan te geven dat zij mantelzorg verlenen. Zorg daarnaast dat signalen van mogelijke overbelasting tijdig worden herkend. - Bied flexibiliteit en maatwerk
Geen mantelzorgsituatie is hetzelfde. Kijk daarom samen met de medewerker naar wat nodig én mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan aangepaste roosters, thuiswerken of een tijdelijke aanpassing van werkzaamheden. - Informeer over verlofregelingen
Zorg dat medewerkers weten welke mogelijkheden er zijn wanneer de combinatie van werk en mantelzorg tijdelijk meer vraagt. Denk aan kortdurend zorgverlof, calamiteitenverlof en langdurend zorgverlof. - Ondersteun leidinggevenden
Leidinggevenden spelen een belangrijke rol bij het herkennen en bespreekbaar maken van mantelzorg. Geef leidinggevenden daarom handvatten om het gesprek te voeren en samen met medewerkers naar passende oplossingen te zoeken.
Mantelzorg brengt ook waardevolle kwaliteiten mee
Mantelzorg gaat niet alleen over mogelijke belasting. Mantelzorgers ontwikkelen en versterken vaak competenties die ook op de werkvloer van waarde zijn. Denk aan plannen en organiseren, prioriteiten stellen, flexibiliteit, communiceren, samenwerken en oplossingsgericht handelen.
Voor zorg- en welzijnsorganisaties gaat aandacht voor mantelzorg daarmee niet alleen over het ondersteunen van medewerkers, maar ook over goed werkgeverschap en het behouden van mensen voor de sector.
Samen werken aan een goede balans
De Dag van de Mantelzorg is een moment om waardering uit te spreken voor iedereen die voor een naaste zorgt. Maar aandacht voor mantelzorg is het hele jaar door belangrijk. Door oog te hebben voor wat medewerkers thuis én op het werk dragen, dragen we bij aan een gezonde balans en duurzame inzetbaarheid. Zo zorgen we niet alleen voor mensen die zorg nodig hebben, maar ook voor de mensen die iedere dag professionele én informele zorg mogelijk maken.
Bronnen: CBS (2023), GGD Gezondheidsmonitor (2024) en AZW (2025).
Meer weten?
Johan Stubbe
Adviseur arbeidsmarkt