In onze sector stroomt een nieuwe, jonge generatie medewerkers de werkvloer op: Gen Z, geboren tussen 2000 en 2015 en op dit moment maximaal 25 jaar oud. Het aantrekken en succesvol inzetten van deze nieuwe generatie speelt een belangrijke rol bij het aanpakken van de uitdagingen op de arbeidsmarkt zorg en welzijn. Maar hoe doe je dat? De onlangs verschenen publicatie van Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW) en Youngworks biedt mooie inzichten hierin. Zo gaat het onderzoek uitgebreid in op de werkbeleving van Gen Z, gebaseerd op literatuuronderzoek, interviews met experts en een kwalitatief onderzoek onder jonge medewerkers binnen de negen branches die vallen onder de sector zorg en welzijn.
Generatie Z heeft een belangrijke signaalfunctie in de zorg- en welzijnssector. Hun ideeën en gedrag laten zien wat de sector aantrekkelijk maakt voor huidige en toekomstige generaties. Zoals:
- Tweeledige kijk op de sector: Gen Z ziet unieke kansen om waardevol werk te doen en een verschil te maken, maar ervaart ook grote verantwoordelijkheid, hoge werkdruk en relatief lage beloning, wat leidt tot twijfel over hun toekomst in de sector.
- Noodzakelijke veranderingen: Om jonge medewerkers te blijven boeien, is verandering nodig zoals meer begeleiding van starters, stimuleren van goede sfeer, ondersteuning bij heftige situaties, en meer tijd voor professionele ontwikkeling.
- Rol van Gen Z in positieve verandering: Gen Z wil zelf bijdragen aan positieve verandering door een frisse blik, kritische vragen en open houding tegenover technologische innovaties, mits er een werkcultuur is die hen ruimte biedt en actief uitdaagt.
De tweezijdige ervaring van Gen Z
Gen Z ziet de zorg- en welzijnssector als een plek waar zij betekenisvol werk kunnen verrichten. Het directe contact met patiënten en cliënten, het gevoel echt een verschil te kunnen maken en de mogelijkheden tot leren en ontwikkeling, maken het werk aantrekkelijk. Tegelijkertijd ervaart deze groep grote uitdagingen, zoals hoge werkdruk, emotioneel veeleisende situaties en een relatief laag salaris ten opzichte van andere sectoren. Dit leidt bij een aanzienlijk deel van de jonge medewerkers tot twijfels over een duurzame loopbaan in de sector.
Belangrijke uitdagingen
Het onderzoek schets vier belangrijke thema’s en uitdagingen als het gaat om Gen Z:
- Werkdruk en emotionele belasting
- Ruim een derde van Gen Z-medewerkers in zorg en welzijn ervaart een te hoge werkdruk.
- Velen voelen zich op momenten opgebrand en betwijfelen of ze de fysieke en mentale belasting tot hun pensioen volhouden.
- De combinatie van verantwoordelijkheid en een gebrek aan ervaringsdeskundigheid maakt dat jonge medewerkers soms onzeker zijn over hun functioneren.
- Behoefte aan begeleiding en ontwikkeling
- Jonge medewerkers hebben een groot lerend vermogen, maar krijgen vaak onvoldoende ruimte om hun eigen werkprocessen te ontdekken.
- Begeleiding van startende medewerkers is beperkt, wat kan leiden tot stress en vroegtijdig vertrek.
- Er is behoefte aan een structureel ontwikkelplan, inclusief mentorprogramma’s en mogelijkheden tot intervisie.
- Intergenerationeel leren en samenwerking
- Gen Z waardeert de kennis en ervaring van oudere collega’s en ziet samenwerking als essentieel.
- Tegelijkertijd ervaren zij soms weerstand tegen verandering en innovatie.
- Het stimuleren van kennisdeling tussen generaties kan bijdragen aan een duurzamere werkcultuur.
- Technologische innovatie
- Jonge medewerkers zijn sneller geneigd om digitale technologieën te omarmen en te integreren in hun werk.
- Dit biedt kansen voor het verbeteren van zorgprocessen, mits organisaties openstaan voor deze vernieuwingsdrang.
Aanbevelingen voor een toekomstbestendige sector
Om Gen Z aan te trekken en te behouden, is een strategische aanpak nodig. Concrete aanbevelingen zijn:
- Versterkte onboarding en begeleiding: Investeer in coaching en mentorschap voor jonge medewerkers.
- Flexibel en betekenisvol werk: Zorg voor een betere werk-privébalans en ruimte voor autonomie binnen de functie.
- Intergenerationele kennisuitwisseling: Faciliteer samenwerking tussen jong en oud om wederzijds begrip en innovatie te stimuleren.
- Actieve betrokkenheid bij innovatie: Geef Gen Z een stem in beleids- en technologische vernieuwingen.
- Competitieve arbeidsvoorwaarden: Evalueer salaris- en contractvormen om de sector aantrekkelijker te maken.
Impact op de arbeidsmarkt
De arbeidsmarkt in zorg en welzijn kampt met structurele tekorten. Door de behoeften van Gen Z serieus te nemen en werkcultuur en arbeidsomstandigheden te moderniseren, kunnen zorg- en welzijnsorganisaties inspelen op toekomstige ontwikkelingen. Dit vraagt om een open en flexibele benadering, waarbij de kracht van jonge medewerkers wordt benut om een toekomstbestendige sector te realiseren. Voor bestuurders, leidinggevenden en HR-professionals ligt hier een belangrijke taak: zet in op een werkklimaat waarin jonge medewerkers niet alleen starten, maar ook willen blijven. Alleen zo blijft de sector aantrekkelijk en duurzaam voor de generaties van nu en de toekomst.
Wil je het hele onderzoek lezen? Download het onderzoek hier of bekijk de infographic.
Meer weten?
Johan Stubbe
Adviseur arbeidsmarkt