Hoe zorg je dat medewerkers gezond blijven werken – én behouden blijven voor de sector? Met die vraag gingen partijen uit zorg en welzijn samen aan de slag in het Preventieplan Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn. Daarin bundelen organisaties als PGGM, IZZ en FWG Progressional People data en inzichten om werkgevers te helpen verzuim en uitstroom terug te dringen. De ambitie: 25% minder verzuim en verloop. Maar volgens Anouk ten Arve, hoofd Kennis en Innovatie Vitaliteit bij PGGM en stuurgroeplid van het Preventieplan, zit de echte winst niet in nieuwe programma’s of extra interventies. “In de praktijk zoeken we de oplossing vaak bij de medewerker. Terwijl de oorzaak meestal in het werk zit.”
In aanloop naar het seminar Leren van verzuim op 3 november a.s. deelt zij haar belangrijkste inzichten. In dit eerste deel van een tweeluik neemt ze je mee in wat er volgens haar nu vaak misgaat. Een gesprek dat schuurt – en je anders laat kijken naar verzuim.
25% minder verzuim en verloop – dat is nogal wat. Waar komt dat vandaan?
“Die ambitie komt voort uit onderzoek dat we eerder hebben gedaan. Daaruit bleek: als je het primaire proces en de samenwerking binnen een organisatie goed op orde hebt, kan werkgerelateerd verzuim enorm dalen – soms richting de 70%. Dus die 25% is eigenlijk best realistisch. Alleen… dan moet je het wel op de juiste manier aanpakken.”
Wat gaat er nu vooral mis in die aanpak?
“We proberen verzuim vaak op te lossen bij het individu. Via trainingen, coaching en vitaliteitsprogramma’s bijvoorbeeld. Als je kijkt naar interventies in de sector, zie je ook dat het grootste deel zich daarop richt. Terwijl de oorzaak van verzuim vaak in de organisatie van het werk zelf zit. En juist als de werkdruk hoog is en er structureel te weinig personeel is, leg je die druk met dit soort oplossingen nóg meer bij de medewerker.”
Dus waar moet je beginnen?
“Bij het werk. Altijd. Kijk eerst: hoe is het werk georganiseerd? Waar zitten de knelpunten? Pas daarna kijk je naar afspraken en pas als laatste naar individuele oplossingen. Dat omdenken is echt nodig. Als de basis niet klopt, ga je het met trainingen niet oplossen.”
Wat hoor je als je echt naar medewerkers luistert?
“Dat het bijna nooit gaat over vitaliteit. Mensen zeggen niet: ‘ik wil een training’. Ze zeggen: de administratiedruk is te hoog, systemen werken niet, de planning klopt niet, mijn leidinggevende heeft geen tijd. Het gaat over hoe het werk georganiseerd is. En dat zijn vaak hele concrete, dagelijkse dingen.”
Waarom lukt het dan toch niet om dat op te lossen?
“Omdat het vaak versnipperd is. HR doet iets, management doet iets, inkoop doet iets – maar het komt niet bij elkaar. En organisaties zijn druk. Er lopen soms honderden projecten. Terwijl iedereen ook wel weet: een deel werkt niet. Maar stoppen is lastig.”
Dus je moet eigenlijk eerst schrappen?
“Ja. Stop met dingen waarvan je weet dat ze niet werken. Focus op je primaire proces. Dáár zit de echte winst. En maak keuzes. Wat je veel hoort op de werkvloer is: neem gewoon een beslissing. Dat geeft duidelijkheid en rust.”
Wat vraagt dit van leiderschap?
“Dat je het niet alleen bij HR neerlegt. Verzuim is geen HR-thema, het is een organisatievraagstuk. Bestuur en management maken keuzes over werkdruk, formatie en processen. Daar ligt dus ook de oplossing. En: dat je echt in gesprek gaat met je mensen. Niet denken dat je weet wat er speelt, maar het gewoon vragen.”
En wat komt daaruit?
“Vaak hele praktische dingen. Ik ken een organisatie waar medewerkers vooral last hadden van een printer die niet werkte. Dan moesten ze steeds ergens anders heen. Dat klinkt klein, maar dat gebeurt de hele dag. Dat is frustratie, tijdverlies, irritatie. En als je dat oplost, gebeurt er iets: mensen voelen zich gehoord en het werk wordt makkelijker.”
Heeft dat echt invloed op verzuim?
“Ja. Je ziet eigenlijk een soort spiraal ontstaan: minder gedoe in het werk zorgt voor minder druk, wat weer leidt tot meer werkplezier, stabielere teams en uiteindelijk ook minder verzuim. Het hangt allemaal met elkaar samen.”
Veel organisaties zeggen: we hebben hier geen tijd voor…
“Die hoor ik heel vaak. ‘We zijn al zo druk.’ Maar eigenlijk moet je het omdraaien: dit ís je werk. Dit is geen extra project. En ja, het vraagt aan het begin tijd. Maar minder verzuim en verloop leveren ook direct iets op. Dus het verdient zich terug.”
Als je morgen begint – wat is stap één?
“Klein beginnen. Pak een paar teams en ga echt luisteren: wat speelt hier? Wat kunnen we morgen anders doen? En zorg dat je het gesprek op gang brengt tussen bestuur, management en werkvloer. Die verbinding is cruciaal. Als je één knop moet kiezen: werk aan je organisatieklimaat. Of mensen zich veilig voelen, en of je samen problemen oplost. Daar begint alles.”
Benieuwd naar hoe je dit toepast in de praktijk? Binnenkort lees je in deel 2 van dit tweeluik hoe je dat concreet aanpakt: met voorbeelden uit de praktijk en tips waar je morgen mee kunt beginnen.
Wil je hier nu al mee aan de slag? Tijdens het seminar Leren van verzuim op 3 november gaat Anouk hier verder op in. Meld je hier aan.
Meer weten?
Hilda Regterschot
Manager duurzame inzetbaarheid